Vermogen opbouwen: wat het is, hoe het werkt en wat je ervan kunt leren

Vermogen is een woord dat je overal tegenkomt, maar wat betekent het eigenlijk in de praktijk? Het gaat om de totale waarde van alles wat iemand bezit, min de schulden die er nog openstaan. Denk aan spaargeld, een eigen huis, aandelen of een bedrijf. Veel mensen denken dat grote rijkdom alleen weggelegd is voor een select groepje gelukkigen, maar dat beeld klopt niet helemaal. Wie begrijpt hoe geld werkt en daar vroeg mee begint, kan stap voor stap een solide financiële positie opbouwen.

Wat iemands nettovermogen bepaalt

De omvang van iemands bezittingen hangt af van meerdere factoren. Inkomen speelt een rol, maar zeker zo belangrijk is wat iemand doet met dat inkomen. Iemand die veel verdient maar ook veel uitgeeft, bouwt minder op dan iemand met een gemiddeld salaris die spaart en investeert. Nettovermogen bereken je door alle bezittingen bij elkaar op te tellen, zoals de waarde van een huis, spaargeld en beleggingen, en daar alle schulden van af te trekken, zoals een hypotheek of lening. Wat overblijft, is wat iemand echt heeft. In Nederland ligt het gemiddelde huishoudvermogen rond de 150.000 euro, al zijn er grote verschillen tussen huishoudens.

Drie manieren waarop mensen rijkdom opbouwen

Een eigen bedrijf starten is historisch gezien een van de meest gebruikelijke wegen naar financiële onafhankelijkheid. Ondernemers als Jort Kelder en Yvo van Regteren Altena, beiden bekend van het zakelijke tijdschrift Quote, lieten zien dat een combinatie van een sterk netwerk, mediabekendheid en slim ondernemen kan leiden tot een aanzienlijke financiële positie. Naast ondernemen zijn beleggen en sparen veelgebruikte manieren om kapitaal te laten groeien. Bij beleggen in aandelen of vastgoed profiteert iemand van waardestijgingen en soms van dividend of huurinkomsten. Sparen is veiliger maar levert doorgaans minder rendement op. Een derde weg is erfenis of schenking, waarbij vermogen van generatie op generatie wordt doorgegeven. In Nederland is dit een belangrijke factor in de ongelijkheid tussen huishoudens.

Waarom ongelijkheid in bezit groeit

De afgelopen decennia is de kloof tussen mensen met veel en mensen met weinig financieel kapitaal in veel westerse landen groter geworden. Een belangrijke reden is dat geld geld aantrekt. Wie al bezittingen heeft, kan die laten werken door te investeren in vastgoed of de aandelenmarkt. De waarde van die bezittingen stijgt dan mee met de economie, terwijl mensen zonder spaargeld of beleggingen daar niet van profiteren. In Nederland speelt ook de stijgende huizenmarkt een grote rol. Wie een huis bezit, zag de waarde daarvan in tien jaar tijd vaak verdubbelen. Wie geen eigen woning heeft en huurt, profiteert niet van die waardestijging en betaalt intussen een steeds hogere huur.

Hoe je zelf stap voor stap kapitaal opbouwt

Beginnen met het opbouwen van een financiële buffer hoeft niet ingewikkeld te zijn. De eerste stap is inzicht krijgen in wat er binnenkomt en wat er uitgaat. Wie weet waar het geld naartoe gaat, kan bewuster keuzes maken. Daarna is het verstandig om een buffer aan te leggen van een paar maanden aan vaste lasten, zodat een onverwachte rekening niet meteen voor problemen zorgt. Wie verder wil gaan, kan nadenken over beleggen. Dat hoeft niet met grote bedragen te beginnen. Via beleggingsapps of een beleggingsrekening bij een bank is het tegenwoordig mogelijk om al met kleine maandelijkse bedragen te starten. Tijd is daarbij de grootste bondgenoot: hoe langer het geld kan groeien door het rente op rente effect, hoe meer het oplevert op de lange termijn.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen inkomen en vermogen?
Inkomen is wat iemand verdient, bijvoorbeeld per maand of per jaar. Financieel kapitaal is wat iemand bezit na aftrek van schulden. Iemand met een hoog inkomen heeft niet automatisch veel bezittingen, zeker niet als de uitgaven even hoog zijn.

Hoeveel spaargeld heeft een gemiddeld Nederlands huishouden?
Het gemiddelde spaargeld van een Nederlands huishouden ligt rond de 30.000 tot 40.000 euro, al zijn er grote verschillen. Oudere huishoudens hebben doorgaans meer gespaard dan jongere.

Vanaf welk bedrag ben je vermogend in Nederland?
Er is geen officiële grens, maar in Nederland betaal je vermogensbelasting via box 3 als je meer dan 57.000 euro aan bezittingen hebt boven het heffingsvrije bedrag. Fiscaal gezien geldt dat als de grens waarop de overheid meedeelt in je opgebouwde bezit.

Is beleggen veiliger dan sparen voor de lange termijn?
Beleggen brengt meer risico met zich mee dan sparen, maar levert op de lange termijn gemiddeld een hoger rendement op. Sparen is veilig maar verliest door inflatie langzaam aan koopkracht. Veel financieel adviseurs adviseren daarom een combinatie van beiden.